Ciemnoniebieski świat

Oscarowy sukces Koli przyniósł Janowi Svěrákowi zaproszenie do pracy w Ameryce. To wtedy reżyser wraz ze swoim nadwornym scenarzystą, a zarazem tatą, stwierdzili: „now or never” – i napisali scenariusz o czechosłowackich lotnikach walczących w II wojnie światowej w szeregach Royal Air Force. Za oceanem jednak uznano, że losy żołnierzy z jakiegoś małego kraju, w dodatku mówiących w jakichś nieznanych językach, nikogo nie zainteresują. „Dziwnym trafem niedługo później powstał Pearl Harbor Michaela Baya o amerykańskich lotnikach, z zaskakująco podobnym wątkiem miłosnym… A my zrobiliśmy nasz Ciemnoniebieski świat w koprodukcji europejskiej, choć kompletowanie budżetu trwało aż cztery lata” – wspominał Jan. I tak powstał wówczas najdroższy film w dziejach czeskiej kinematografii. Może i ta wychwalająca odwagę, bohaterstwo i męski honor historia pilota Františka Slámy (Ondřej Vetchý) jest dość schematyczna – projektowana była przecież podług hollywoodzkich wzorców – ale całość okazuje się imponująco wystawna. W 2001 roku Ciemnoniebieski świat zdobył Czeskie Lwy za reżyserię, zdjęcia (Vladimír Smutný), montaż (Alois Fišárek) i muzykę (Ondřej Soukup), jest też jednym z najchętniej oglądanych czeskich filmów w historii.

Maciej Gil

Jan Svěrák (ur. 1965) – czeski reżyser, scenarzysta i producent. Syn aktora i scenarzysty Zdeňka (ur. 1936), ojciec montażysty Františka (ur. 1991) i aktora Ondřeja (ur. 2001). Absolwent wydziału filmu dokumentalnego FAMU w Pradze. Laureat studenckiego Oscara za Ropojady (1988) i Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego za Kolę (1996). Otrzymał też nominację za Szkołę podstawową (1991), a także Kryształowego Globusa w Karlowych Warach za Jazdę (1994), zdobywca wielu Czeskich Lwów i innych nagród. Jego filmy Szkoła podstawowa, Kola, Ciemnoniebieski świat (2001) i Butelki zwrotne (2007) są liderami czeskiego box office’u. Ponadto Jan Svěrák pojawia się w aktorskich epizodach w filmach swojego kolegi Filipa Renča.

Zdeněk Svěrák (ur. 1936) – czeski aktor, scenarzysta, dramaturg, autor wielu zbiorów opowiadań dla dzieci i dorosłych (wydawanych także w Polsce) oraz liczonych w setkach tekstów piosenek. Ojciec reżysera, scenarzysty i producenta Jana (ur. 1965), dziadek montażysty Františka (ur. 1991) i aktora Ondřeja (ur. 2001). Z wykształcenia nauczyciel języka i literatury czeskiej. Laureat niezliczonej liczby nagród. Współtworzone przez niego filmy zdobyły Oscara i dwie nominacje. W 1967 roku współzałożył Teatr Járy Cimrmana, dla którego napisał wszystkie sztuki i w którym do dzisiaj występuje. Jako scenarzysta pracował z najlepszymi: Oldřichem Lipskim, Jiřím Menzlem, Vítem Olmerem, Ladislavem Smoljakiem i oczywiście synem Janem. Grał u wyżej wspomnianych, ale też u Věry Chytilovej czy Dušana Kleina.

partner sekcji