Narodziny narodu

– Światła, kamera, akcja!

Legenda głosi, że D.W. Griffith wypowiedział te słowa po raz pierwszy w historii, a stało się to na planie filmu, który początkowo nosił tytuł Clansman. Żeby go nakręcić, zaryzykował reputację, karierę i ogromne pieniądze wybłagane u inwestorów. Do scen batalistycznych zatrudnił weteranów wojny secesyjnej, którzy brali udział w bitwach odtworzonych na ekranie. Zaangażował setki statystów i reżyserował przez megafon z piętnastometrowej wieży. Pirotechnicy produkowali dym i iskry salw. Nikt przed Griffithem nie dał światu takiego widowiska – pełnego krwi, pożarów, kobiet rzucających się w przepaść, jeźdźców pędzących wprost na widzów. Seans wprowadzał publiczność w trans. Griffith natchniony euforią widowni zmienił więc tytuł: Narodziny narodu.

To ewidentnie rasistowskie arcydzieło opowiada o zagrożeniu ze strony uwolnionych czarnych i o dzielnych rycerzach walczących z barbarzyństwem byłych niewolników. Po co oglądać dziś ten film? Żeby zobaczyć pierwszą w dziejach Hollywood superprodukcję, pierwszego blockbustera, który doprowadził do odrodzenia Ku Klux Klanu.

Maciej Jarkowiec

David Wark Griffith (1875–1948) – amerykański reżyser urodzony w Kentucky jako syn pułkownika armii konfederatów. Heroiczne opowieści wojenne i mitologia Południa towarzyszyły mu do momentu, gdy jako 22-latek opuścił rodzinny dom. Początkowo próbował swoich sił w teatrze, jednak po kilku latach niepowodzeń zdecydował się przenieść do branży filmowej. Od 1908 do 1913 roku zrealizował ponad 450 filmów krótkometrażowych dla wytwórni Biograph. Gdy pożegnał się z tą firmą, na własną rękę nakręcił przełomowe Narodziny narodu (1915). Film ten był największym sukcesem w jego karierze. Poczynając od monumentalnej Nietolerancji (1916), jego projekty przynosiły coraz mniej zysków. Po serii klap ostatecznie wycofał się z zawodu w 1931 roku.

Katalog 1. American Film Festival