Szkarłatna litera

Gdy w latach 20. Victor Sjöström został zaproszony przez wytwórnię Metro-Goldwyn-Mayer, był już klasykiem szwedzkiej szkoły filmowej (Terje Vigen, Banici, Furman śmierci). Piątą produkcją Szweda zrealizowaną w USA okazała się Szkarłatna litera, adaptacja słynnej powieści Nathaniela Hawthorne’a. Bezpośrednie zaangażowanie w projekt największej gwiazdy studia Lillian Gish zapewniło niemal półmilionowy budżet – i to wbrew sprzeciwom Louisa B. Mayera, obawiającego się protestów grup religijnych pod kinami. Marketing mimo wszystko postawił na obrazoburcze reklamy, sugerując, że film odsłoni prawdziwe oblicze niewierności. Fabuła w istocie ukazywała zakazany romans zamężnej kobiety Hester Prynne (Gish) z pastorem Arthurem Dimmesdale’em (szwedzki amant Lars Hanson), ale ostrze krytyki Sjöströma zostało wymierzone w hipokryzję purytańskiej społeczności w Nowej Anglii. Tytułowa litera „A” (adulteress – cudzołożnica), którą napiętnowano protagonistkę, nabiera nowych znaczeń. Drobne gesty reżysera (symbole takie jak kanarek uciekający z klatki, kameralne spotkania kochanków kontra bombastyczne sceny grupowe, natura skonfrontowana z dusznym XVII-wiecznym Bostonem) przesunęły tonację filmu z melodramatu ku psychologicznej głębi. Mimo upływu stu lat nadal wrażenie robi wizualna strona produkcji (światłocienie Hendrika Sartova, efektowne scenografie Cedrica Gibbonsa i Sidneya Ullmana), a subtelna kreacja Gish pozostaje perełką kina niemego.

Maciej Kowalczyk

Victor Sjöström (1879–1960) – szwedzki reżyser, scenarzysta i aktor, jeden z najwybitniejszych twórców kina niemego. Wraz z Mauritzem Stillerem współtworzył Szwedzką Szkołę Filmową, opartą na naturalizmie i rozbudowanym wykorzystaniu naturalnych plenerów, przyjmujących rolę samodzielnego bohatera filmu. Po sukcesach w Europie pracował w Hollywood, gdzie należał do czołowych twórców przedwojennych. Jego dorobek wywarł silny wpływ na Ingmara Bergmana, u którego zagrał w filmie Tam, gdzie rosną poziomki – była to jego ostatnia rola aktorska.