Szkoła podstawowa

Krótko po aksamitnej rewolucji młody reżyser Jan Svěrák – mający już na półce studenckiego Oscara za Ropojady (1988) – debiutował w pełnym metrażu opowieścią rozgrywającą się krótko po II wojnie światowej. Scenariusz napisał jego tata Zdeněk Svěrák, który w 1945 roku miał dziewięć lat, więc nie będzie zaskoczeniem, że jest to film mocno autobiograficzny. „Uczeń Eda to  p r a w i e  ja. To «prawie» proszę rozstrzelić, bo scenariusz Szkoły podstawowej jest mozaiką ułożoną nie tylko z tego, co przeżyłem, ale i z tego, co przeżyć chciałem, a co opowiadali inni, i co jako autor musiałem wymyślić, żeby to wszystko do siebie pasowało” – mówił scenarzysta, który zagrał też tatę Edy. A Eda to zwyczajny chłopak chodzący do zwyczajnej szkoły, ale żyjący w niezwyczajnych czasach, choć akurat to nieszczególnie go jeszcze interesuje. Uniwersalność historii, powiew nostalgii i subtelny humor zaowocowały nominacją do Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego, która przypieczętowała objawienie się jednego z najwspanialszych tandemów twórczych współczesnego (nie tylko) czeskiego kina.

Maciej Gil

Jan Svěrák (ur. 1965) – czeski reżyser, scenarzysta i producent. Syn aktora i scenarzysty Zdeňka (ur. 1936), ojciec montażysty Františka (ur. 1991) i aktora Ondřeja (ur. 2001). Absolwent wydziału filmu dokumentalnego FAMU w Pradze. Laureat studenckiego Oscara za Ropojady (1988) i Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego za Kolę (1996). Otrzymał też nominację za Szkołę podstawową (1991), a także Kryształowego Globusa w Karlowych Warach za Jazdę (1994), zdobywca wielu Czeskich Lwów i innych nagród. Jego filmy Szkoła podstawowa, Kola, Ciemnoniebieski świat (2001) i Butelki zwrotne (2007) były liderami czeskiego box office’u. Svěrák pojawia się w aktorskich epizodach w filmach swojego kolegi Filipa Renča.

Zdeněk Svěrák (ur. 1936) – czeski aktor, scenarzysta, dramaturg, autor wielu zbiorów opowiadań dla dzieci i dorosłych (wydawanych także w Polsce) oraz liczonych w setkach tekstów piosenek. Ojciec reżysera, scenarzysty i producenta Jana (ur. 1965), dziadek montażysty Františka (ur. 1991) i aktora Ondřeja (ur. 2001). Z wykształcenia nauczyciel języka i literatury czeskiej. Laureat niezliczonej liczby nagród. Współtworzone przez niego filmy zdobyły Oscara i dwie nominacje. W 1967 roku współzałożył Teatr Járy Cimrmana, dla którego napisał wszystkie sztuki i w którym do dzisiaj występuje. Jako scenarzysta pracował z najlepszymi: Oldřichem Lipskim, Jiřím Menzlem, Vítem Olmerem, Ladislavem Smoljakiem i oczywiście synem Janem. Grał u wyżej wspomnianych, ale też u Věry Chytilovej czy Dušana Kleina.

partner sekcji