Zawieście czerwone latarnie

Jeśli istnieje film, który natychmiast przywołuje obraz intensywnej czerwieni, jest nim bez wątpienia Zawieście czerwone latarnie Zhanga Yimou. Akcja tego arcydzieła rozgrywa się w latach 20. XX wieku. To historia młodej kobiety, która zostaje jedną z żon bogatego gospodarza, trafiając do zamkniętego świata surowych rytuałów i rywalizacji między partnerkami. Oparty na powieści autorstwa Su Tonga dramat Zhanga bywa odczytywany jako jedna z najbardziej bezkompromisowych krytyk patriarchalnego porządku w historii kina chińskiego. Zhang z niezwykłym wyrafinowaniem ukazuje, że mechanizmy opresji nie ograniczają się tylko do działań mężczyzn, ale i przejawiają się w rywalizacji samych kobiet, uwikłanych w funkcjonowanie w ramach narzuconej hierarchii.

Logika tego świata zamknięta jest w symbolice tytułowych czerwonych latarni – symbolu fasadowego przywileju owianego złowrogą obecnością. Fascynuje scenografia filmu – genialnie wykorzystana przestrzeń dziedzińca, przypominającego labirynt bez wyjścia – panoptykon codziennych rytuałów i kontroli. Zhang Yimou sięga w tej opowieści po zaskakującą strategię kadrowania: władza patriarchy niemal nie pojawia się wprost, pozostając jednocześnie w kadrze i poza nim, stale odczuwalna jako niewidzialna siła organizująca życie bohaterek. Dzięki temu film można czytać także jako alegorię autorytarnego systemu władzy – interpretację, która sprawiła, że jego dystrybucja w Chinach przez lata napotykała poważne ograniczenia.

Łukasz Mańkowski

Zhang Yimou (ur. 1950) – chiński reżyser, operator i aktor, jeden z czołowych przedstawicieli tzw. piątej generacji. W swoich filmach podejmuje tematykę represji społecznych, seksualności i historii Chin, często podważając tradycyjne normy i ukazując skutki przemian politycznych. Jego wizualnie wyrafinowane, niekiedy cenzurowane dzieła zdobyły szereg wyróżnień, m.in. Złotego Niedźwiedzia (Czerwone Sorgo) i dwa Złote Lwy (Historia Qiu Ju; Wszyscy albo nikt).