Zwierciadło

Choć w większości filmów Andrieja Tarkowskiego pojawiają się autobiograficzne wątki, to Zwierciadło jest bez wątpienia najbardziej osobistym dziełem w dorobku reżysera. Obraz, opowiedziany przez ciąg wspomnień, wizji, marzeń i snów, został zainspirowany przeżyciami własnymi i rodzinnymi. Narracja koncentruje się na reminiscencjach umierającego poety Aleksieja i prowadzona jest nielinearnie. Zmienia się także warstwa wizualna, zdjęcia występują w kolorze, czerni i bieli oraz sepii. Tarkowski zawarł w tym dziele esencję swoich wieloletnich poszukiwań, a także sedno radzieckiej duszy – przeszywającą pustkę. Oniryczna nicość wypełnia spojrzenia, krajobrazy i wszystkie wnętrza – stanowi powidok wojny, ale też metaforę narodowej tożsamości. To rozpisany na wiele postaci strumień świadomości, podróż przez meandry pamięci. Z uwagi na swoją zawiłą strukturę i poetycką treść film nigdy nie doczekał się oficjalnej premiery – a dziś zaliczany jest do największych arcydzieł światowego kina.

Michał Konarski

Andriej Tarkowski (1932–1986) – radziecki reżyser filmowy i teatralny, uznawany za jednego z najwybitniejszych autorów w historii kina. Rzemiosła uczył się na WGIK w Moskwie, gdzie jego mentorem był Michaił Romm. Zadebiutował Dzieckiem wojny, które uhonorowano Złotym Lwem na festiwalu w Wenecji. Autor wielu uznanych dzieł, m.in. Andrieja Rublowa, Solaris i Zwierciadła. Ingmar Bergman powiedział o nim, że „wymyślił nowy język, zgodny z naturą kina, chwytający życie jako odbicie, życie jako sen”. Wpływ Tarkowskiego można znaleźć w filmach wielu współczesnych twórców, od Carlosa Reygadasa po Nicolasa Windinga Refna.

Katalog 17. MFF Nowe Horyzonty