Życiowa zmiana

Po sukcesie nakręconych w Lizbonie Zielonych lat Paulo Rocha kontynuował misję zmian w portugalskim kinie, dławionym salazarowską cenzurą i ideą „dumnej samotności”, na jaką dyktator skazywał swój kraj. Tymczasem ożywcze prądy docierały do Portugalii i z Brazylii, i z całej Europy. Rocha na plan Życiowej zmiany zaprosił Brazylijczyka, aktora Geraldo Del Reya (współpracownika święcącego wówczas triumfy Glabuera Rochy). Jego naturalistyczna interpretacja postaci rybaka Adelino, który powraca z wojny w Afryce, stawia znanego aktora w jednym rzędzie ze statystami, mieszkańcami nadmorskiego Furadouro. Biegle operujący kontrastem Rocha splata ze sobą melodramatyczną fabułę i dokument o codziennym życiu biedoty, tradycję i postęp, męskość i kobiecość, morski żywioł i ruchome piaski urokliwej plaży, w których zapadają się stopy rybaków. Adelino na lata zaginął bez wieści, teraz wraca do świata, który go odrzuca – ukochana Júlia wyszła za mąż za jego brata, a odniesione na wojnie rany nie pozwalają mu podjąć ciężkiej pracy na morzu. Czy jest tu dla niego przyszłość? Dzika, przekraczająca tabu Albertina (Isabel Ruth) pokaże mu drogę ucieczki. Zdjęcia Elso Roque’a w duchu neorealizmu, dialogi poety António Reisa i muzyka wirtuoza portugalskiej gitary Carlosa Paredesa dodają filmowi splendoru arcydzieła.

Agnieszka Szeffel, João Ricardo Oliveira

Kinooceany. Tydzień Filmu Portugalskiego

Paulo Rocha (1935–2012) – jeden z najważniejszych reżyserów współczesnego kina portugalskiego, siła napędowa cinema novo lat 60. Urodził się w Porto, ale studiował na Wydziale Prawa w Lizbonie, gdzie dołączył do antyreżimowego ruchu klubów filmowych. Na studia reżyserskie wyjechał do Paryża (IDHEC), gdzie był asystentem Jeana Renoira. Po powrocie do Portugalii współpracował z Manoelem de Oliveirą przy Polowaniu (A Caça, 1963) i Acto da Primavera (1963). W 1963 roku zadebiutował nagrodzonymi w Locarno kultowymi Zielonymi latami (Os Verdes Anos), które zapoczątkowały erę cinema novo. Następnie nakręcił Życiową zmianę (Mudar de Vida, 1966) – oba filmy zostały wyprodukowane przez António da Cunhę Tellesa. Później Rocha stworzył własny model produkcji w Suma Filmes, gdzie produkował filmy swoje i innych reżyserów, m.in.: João Viany, Rity Azevedo Gomes czy Manuela Mozosa (uratował przed zapomnieniem jego Xaviera). W latach 1975–83 był attaché kulturalnym Ambasady Portugalii w Tokio, a zachwyt dalekowschodnią kulturą znalazł odbicie w jego twórczości. Uczył kina w Escola Superior de Cinema w Lizbonie, stając się punktem odniesienia dla kilku pokoleń filmowców. Se Eu Fosse Ladrão, Roubava (2012) z jego muzą Isabel Ruth i Luísem Miguelem Cintrą w głównych rolach okazał się ostatnim filmem Rochy.

partner pokazu

partner pokazu